آبخوان‌ها زیر ذره‌بین پیزومترها/ ارزیابی دقیق تراز منابع آب زیرزمینی
به گزارش خبرگزاری ایمنا، در ادبیات مدیریت منابع آب، شبکه ایستگاه‌های پیزومتری فراتر از یک ابزار اندازه‌گیری ساده است؛ این شبکه درواقع سیستم پایش علائم حیاتی سفره‌های آب زیرزمینی است. پیزومتر چاهک‌های مشاهده‌ای است که برای اندازه‌گیری دقیق سطح ایستابی عمق آب زیرزمینی طراحی شده است. شبکه پیزومتری، مجموعه‌ای از این نقاط است که در پهنه‌های جغرافیایی توزیع شده‌اند تا تغییرات سطح آب را در بازه‌های زمانی مشخص پایش کنند.
تحلیل این شبکه با بررسی پراکنش مکانی ایستگاه‌ها، میزان پوشش محدوده مطالعاتی و قابلیت ثبت تغییرات سطح آب، امکان ارزیابی وضعیت موجود شبکه و شناسایی نقاط ضعف احتمالی آن را فراهم می‌سازد، نتایج این بررسی می‌تواند مبنایی برای سنجش کفایت شبکه پایش، تعیین مناطق نیازمند تقویت نظارت و ارائه پیشنهادهای لازم به‌منظور بهبود آرایش مکانی ایستگاه‌ها و افزایش دقت و کارایی پایش منابع آب زیرزمینی قرار گیرد.
اگر سفره‌های آب زیرزمینی را حساب بانکی آب یک منطقه در نظر بگیریم، شبکه پیزومتری تنها ابزاری است که نشان می‌دهد چقدر موجودی باقی مانده است و با چه سرعتی در حال برداشت خروج از حساب هستیم، فقدان این شبکه یا نبود دقت آن، به معنای پرواز کورکورانه در مدیریت بحران است. در مناطق دارای تنش آبی همچون اصفهان، شبکه پیزومتری بازوی اصلی حکمرانی برای مقابله با بحران‌های فرونشست زمین است، چرا که داده‌های دقیق این شبکه، نقشه ریسک فرونشست را ترسیم می‌کند، زیرا بدون این داده‌ها، امکان برنامه‌ریزی برای ممنوعیت برداشت یا تغییر الگوی کشت وجود ندارد.
ارتقای بیش از ۸۰ درصد ایستگاه‌ها؛ گامی رو به جلو در پایش آب‌های زیرزمینی
از سوی دیگر این شبکه، مرجع داوری در منازعات آبی بین بخش‌های کشاورزی، صنعت و شرب است، چرا که وقتی داده‌ها استاندارد و غیرقابل تغییر شناسنامه فنی یکپارچه باشند، امکان تخلف یا دست‌کاری در گزارش‌ها به حداقل می‌رسد، به طوری‌که علی رائیجیان مدیر مطالعات شرکت آب منطقه‌ای اصفهان در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه شرکت در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵، بیش از ۸۰ درصد ایستگاه‌های پیزومتری استان را در قالب عملیات به‌روزرسانی و پیکربندی مجدد ارتقا داد، گفت: با ایمن‌سازی ۳۵ ایستگاه، تدوین پروتکل جامع بهره‌برداری و ایجاد شناسنامه فنی یکپارچه، گامی بلند در حرکت از شبکه‌ای تنها اندازه‌گیری‌محور به شبکه‌ای پایدار، ایمن و داده‌محور برداشت.
وی اظهار کرد: در راستای مدیریت دقیق منابع آب و افزایش قابلیت اعتماد داده‌های پایش، شبکه ایستگاه‌های پیزومتری استان اصفهان شاهد تحولات گسترده‌ای در حوزه نگهداری و بهره‌برداری بوده است.
مدیر مطالعات شرکت آب منطقه‌ای اصفهان، پایداری ارتباطات و کاهش آسیب‌پذیری شبکه را یکی از محورهای اصلی این اقدامات برشمرد و افزود: با به‌کارگیری سیم‌کارت‌های دارای APN اختصاصی، وابستگی ایستگاه‌ها به اینترنت عمومی و بعضی محدودیت‌های ارتباطی کاهش یافته و بستر مناسب‌تری برای ثبت و انتقال پایدار داده‌های پایش فراهم شده است.
گذار از «تعمیر پس از حادثه» به پیشگیری؛ ایمن‌سازی ۳۵ ایستگاه پیزومتری
رائیجیان اجرای طرح قفل مستر یکپارچه را گامی مهم برای افزایش امنیت فیزیکی تجهیزات، مدیریت دسترسی و تسهیل عملیات نگهداری و بهره‌برداری دانست و تصریح کرد: با هدفگذار از رویکرد تعمیر پس از حادثه به سمت پیشگیری از تخریب و سرقت، طرح‌های اصلاحی و ایمن‌سازی برای ۳۵ ایستگاه پیزومتری تهیه و اجرایی شده است
وی تدوین و تصویب پروتکل جامع بهره‌برداری برای ایستگاه‌های پیزومتری را از دیگر اقدامات مهم خواند و گفت: ایجاد شناسنامه فنی یکپارچه برای تمام ایستگاه‌های پیزومتری و ثبت اطلاعات و سوابق آن‌ها در بستر نرم‌افزاری قابل ویرایش و به‌روزرسانی شده است.
مدیر مطالعات شرکت آب منطقه‌ای اصفهان ادامه داد: این اقدام ضمن جلوگیری از پراکندگی سوابق، امکان ثبت مستمر وضعیت فنی، تعمیرات، بازدیدهای دوره‌ای و تغییرات تجهیزات هر ایستگاه را در سنوات آینده فراهم کرده و زمینه را برای افزایش بهره‌وری، تصمیم‌گیری مبتنی بر داده و مدیریت موثر چرخه عمر تجهیزات فراهم می‌کند.
تدوین پروتکل جامع بهره‌برداری؛ تبدیل اصفهان به الگوی ملی استانداردسازی آب
رائیجیان به موضوع توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و ایجاد ارزش افزوده از ظرفیت‌های موجود اشاره کرد و افزود: در کنار اقدامات مرتبط با پایش و حفاظت از منابع آب، طرح‌هایی در زمینه طراحی نیروگاه‌های خورشیدی، استفاده از ظرفیت بورس انرژی و تابلوی برق سبز، افزایش عمر باتری‌های ایستگاه‌های پیزومتری و ارائه طرح تولید برق از منابع آبی و سایر منابع مورد بررسی و پیگیری قرار گرفته است.
وی خاطرنشان کرد: مجموعه این اقدامات، بیانگر حرکت شبکه پیزومتری استان اصفهان از یک شبکه تنها اندازه‌گیری و پایش به سمت شبکه‌ای پایدار، ایمن، استاندارد، داده‌محور و قابل توسعه است؛ به‌گونه‌ای که ضمن ارتقای کیفیت و قابلیت اعتماد داده‌های منابع آب زیرزمینی، تجربیات و دانش حاصل از فعالیت‌های اجرایی در مسیر استانداردسازی و ارتقای مدیریت شبکه‌های پیزومتری در سطح کشور مورد استفاده قرار گرفته است.
به گزارش ایمنا، امروز در فصل تازه‌ای از مدیریت آب، بیش از آنکه به حفر چاه‌های تازه نیاز داشته باشیم، تشنه نگاهی مبتنی بر داده‌های دقیق و شفافیم. در این میان، شبکه مدرن پیزومتری را می‌توان سِ نرم و دیجیتال اصفهان نامید؛ بازویی هوشمند که برخلاف سدهای فیزیکی که آب را در خود حبس می‌کنند، جریان اطلاعات را با دقت رصد و هدایت می‌کند، در روزهایی که اصفهان برای احیای جریان حیات خود به تدابیری آرام، علمی و همه‌جانبه چشم دوخته است، تکیه بر این داده‌های قابل اعتماد، کلید طلایی عبور از انفعال و گامی استوار به سوی مدیریتی پیش‌دستانه، آگاهانه و پایدار به شمار می‌رود.
