در سالهای اخیر، دولت و مجلس با هدف حمایت از خانوادههای کمدرآمد و تشویق به فرزندآوری، سیاستهای جدیدی در حوزه یارانهها اتخاذ کردهاند. یکی از مهمترین این سیاستها، افزایش سهبرابری یارانه حق اولاد برای خانوادههای خاص است که در بودجه سال ۱۴۰۵ به تصویب رسیده. اگر شما هم به دنبال پاسخ دقیق به سوال «چه کسانی ۳ برابر یارانه میگیرند؟» هستید، این مقاله جامع همه جزئیات را به زبان ساده و کاربردی توضیح میدهد.
چرا یارانه فرزندان سه برابر شد؟
نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی ۲۸ بهمن ۱۴۰۴، با پیشنهاد امیرحسین بانکیپور، رئیس کمیسیون مشترک طرح جوانی جمعیت، موافقت کردند. طبق این مصوبه، یارانه حق اولاد والدینی که حداقل سه فرزند تحت تکفل دارند و در چهار دهک پایین درآمدی قرار میگیرند، سه برابر میشود. هدف اصلی، جبران عدم دریافت حق اولاد توسط غیرکارمندان دولت و تقویت قدرت خرید خانوادههای پرجمعیت است. این افزایش از محل حذف یارانه دهکهای پردرآمد تأمین اعتبار میشود و مستقیماً به کالابرگ الکترونیکی مشمولان واریز خواهد شد.
این سیاست بخشی از اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت است که از سالهای قبل در حال اجراست. با توجه به کاهش نرخ باروری در ایران، چنین حمایتهایی برای تشویق خانوادهها به داشتن فرزند بیشتر طراحی شدهاند.
شرایط دقیق مشمولیت یارانه سهبرابری
برای دریافت این یارانه، خانواده باید همه شرایط زیر را همزمان داشته باشد:
- دهک درآمدی: سرپرست خانوار باید در دهکهای اول، دوم، سوم یا چهارم باشد (۴۰ درصد پایین جامعه از نظر درآمد).
- تعداد فرزندان: حداقل سه فرزند تحت تکفل (فرزندان زیر ۱۸ سال یا دانشجو تا ۲۵ سال).
- وضعیت اشتغال والدین: هیچکدام از والدین نباید در دستگاههای اجرایی، وزارتخانهها، شرکتهای دولتی، بانکها، نهادهای عمومی غیردولتی وابسته به بودجه، بنیادها و مؤسسات انقلاب اسلامی، مجلس، شورای نگهبان و مشابه آن شاغل باشند (مستثنیها: نیروهای مسلح، وزارت اطلاعات و سازمان انرژی اتمی با شرایط خاص).
اگر حتی یکی از این شرایط وجود نداشته باشد، خانواده مشمول افزایش نمیشود. نکته مهم: فقط یارانه فرزندان سه برابر میشود و مبلغ یارانه پایه پدر و مادر تغییری نمیکند.
جدول مقایسه یارانه حق اولاد قبل و بعد از مصوبه
| مورد | قبل از افزایش | بعد از افزایش (۱۴۰۵) | افزایش ماهانه به ازای هر فرزند |
| یارانه حق اولاد | ۴۵,۰۰۰ تومان | ۱۳۵,۰۰۰ تومان | ۹۰,۰۰۰ تومان |
| خانواده با ۳ فرزند | ۱۳۵,۰۰۰ تومان کل | ۴۰۵,۰۰۰ تومان کل | ۲۷۰,۰۰۰ تومان اضافی |
| خانواده با ۴ فرزند | ۱۸۰,۰۰۰ تومان کل | ۵۴۰,۰۰۰ تومان کل | ۳۶۰,۰۰۰ تومان اضافی |
این جدول نشان میدهد که یک خانواده چهارفرزندی میتواند ماهانه ۳۶۰ هزار تومان کمک بیشتر دریافت کند که در سال به بیش از ۴ میلیون تومان میرسد.
نحوه بررسی دهک درآمدی خودتان
برای اینکه بدانید آیا در چهار دهک اول هستید، میتوانید از سامانههای رسمی استفاده کنید:
۱. مراجعه به سایت my.gov.ir یا اپلیکیشن «دولت همراه».
۲. ورود با شماره موبایل سرپرست خانوار و کد ملی.
۳. مشاهده وضعیت دهک درآمدی بر اساس اطلاعات بانکی، تراکنشها، مالکیت خودرو و املاک.
دهکبندی هر شش ماه یکبار بهروزرسانی میشود. اگر فکر میکنید اطلاعاتتان اشتباه است، میتوانید اعتراض خود را در همان سامانه ثبت کنید.
زمان اجرا و نحوه پرداخت
مصوبه در بودجه ۱۴۰۵ گنجانده شده و پس از تأیید نهایی شورای نگهبان و ابلاغ، از فروردین یا اردیبهشت ۱۴۰۵ اجرا میشود. پرداخت به صورت ماهانه از طریق کالابرگ الکترونیکی (مانند طرح فجرانه) انجام خواهد گرفت. سازمان هدفمندی یارانهها مسئول اجرای آن است.
تاثیر این سیاست بر اقتصاد خانواده و جامعه
این افزایش یارانه نه تنها قدرت خرید خانوادههای کمدرآمد را بالا میبرد، بلکه به کاهش نابرابری کمک میکند. طبق آمار مرکز آمار ایران، شکاف درآمدی بین دهک اول و دهم بسیار زیاد است (دهک دهم حدود ۹ برابر دهک اول درآمد دارد). با هدایت منابع از دهکهای بالا به پایین، عدالت اجتماعی تقویت میشود.
از سوی دیگر، این سیاست مستقیماً به اهداف قانون جوانی جمعیت کمک میکند. نرخ باروری در ایران به زیر سطح جایگزینی رسیده و حمایت مالی از خانوادههای پرجمعیت میتواند انگیزه فرزندآوری را افزایش دهد. مثلاً یک خانواده جوان در دهک سوم با سه فرزند کوچک، با دریافت این یارانه اضافی میتواند هزینههای آموزش، تغذیه و بهداشت را بهتر مدیریت کند.
سوالات متداول درباره یارانه سهبرابری
آیا کارمندان قراردادی دولت هم مشمول میشوند؟ خیر، شرط اصلی عدم اشتغال در دستگاههای دولتی است.
اگر یکی از والدین بازنشسته باشد؟ بازنشستگان دولتی معمولاً مشمول شرط اشتغال نیستند، اما باید جزئیات دقیق را از سازمان هدفمندی استعلام کنید.
چگونه اعتراض کنیم؟ از طریق سامانه اعتراض به دهکبندی در my.gov.ir.
آیا این یارانه دائمی است؟ بله، تا زمانی که بودجه سالانه اجازه دهد و شرایط خانواده تغییر نکند.
دیدگاهتان را بنویسید