اقتصاد جهان در تله سه بحران
گزارش خبرگزاری ایمنا، بازارهای جهانی در آغاز هفته جدید با مجموعهای از ریسکهای همزمان روبهرو هستند؛ از تداوم اختلال در جریان انرژی از مسیر تنگه هرمز گرفته تا نگرانی درباره بدهی آمریکا، افزایش بازده اوراق قرضه و تشدید اختلافات تجاری واشنگتن و اتاوا، اقتصاد جهانی در آغاز هفته جاری در شرایطی شکننده قرار گرفته است، تحولات ژئوپلیتیکی خاورمیانه همچنان مهمترین عامل اثرگذار بر بازار انرژی محسوب میشود و همزمان، افزایش هزینه استقراض دولتها و شرکتها، نگرانی درباره پایداری مالی آمریکا و تشدید تنشهای تجاری، فضای بازارهای جهانی را محتاط کرده است، در این میان بازار نفت در مرکز توجه سرمایهگذاران قرار دارد. قیمت نفت برنت در پایان معاملات روز جمعه بیستویکم اوت به ۹۴.۳۹ دلار در هر بشکه رسید و طی هفته حدود ۶.۴ درصد افزایش یافت. نفت خام آمریکا نیز با ثبت قیمت ۸۷.۰۶ دلار، رشد هفتگی بیش از ۵.۶ درصدی را تجربه کرد.
نفت؛ مهمترین ریسک اقتصاد جهانی
تداوم اختلال در جریان نفت از تنگه هرمز موجب شده بازار انرژی خود را برای یک بحران طولانیتر آماده کند. رویترز گزارش داده است که بازار نفت بهتدریج سناریوی ادامهدار بودن اختلال در عرضه انرژی خاورمیانه را در قیمتها لحاظ میکند؛ موضوعی که میتواند فشار بر قیمت سوخت و هزینه حملونقل را افزایش دهد.
اهمیت تنگه هرمز از آن جهت است که هرگونه کاهش پایدار در عبور نفتکشها میتواند زنجیرهای از پیامدها را در اقتصاد جهانی ایجاد کند؛ از افزایش قیمت نفت خام و فرآوردههای نفتی گرفته تا رشد هزینه تولید، حملونقل و مواد اولیه، بر اساس گزارشهای اخیر، عبور نفتکشها از این مسیر همچنان پایینتر از سطح معمول قرار دارد. در عین حال، ایران روز شنبه اعلام کرد اجازه عبور برخی نفتکشهای حامل نفت عراق از تنگه هرمز را صادر کرده است؛ اقدامی که میتواند بخشی از فشار موجود بر جریان انرژی منطقه را کاهش دهد، اما هنوز به معنای بازگشت کامل شرایط به وضعیت عادی نیست.
بازار اوراق در برابر غول بدهی آمریکا
در جبهه دیگری از اقتصاد جهانی، بازار اوراق قرضه آمریکا به یکی از مهمترین کانونهای نگرانی سرمایهگذاران تبدیل شده است، بازده اوراق ۳۰ ساله خزانهداری آمریکا در هفته گذشته به ۵.۳۴ درصد رسید؛ سطحی که از سال ۲۰۰۷ تاکنون مشاهده نشده بود. نگرانی درباره کسری بودجه، رشد بدهی عمومی و چشمانداز تورم از مهمترین عواملی هستند که فشار بر اوراق بلندمدت را افزایش دادهاند.
بدهی ملی آمریکا نیز از مرز ۴۰ تریلیون دلار عبور کرده است؛ رقمی که نگرانی درباره هزینه تأمین مالی دولت را افزایش داده است، هزینه بهره بدهی آمریکا اکنون سالانه بیش از یک تریلیون دلار برآورد میشود و همین مسئله توجه سرمایهگذاران را به وضعیت مالی دولت واشنگتن افزایش داده است.
وزارت خزانهداری آمریکا برای کاهش فشار بازار، برنامه بازخرید اوراق خزانه را افزایش داده است. این اقدام در کوتاهمدت توانسته بخشی از فشار بازار را کاهش دهد، اما تحلیلگران معتقدند بدون اصلاحات عمیقتر در وضعیت مالی دولت، این اقدامات بهتنهایی نمیتواند نگرانیهای بلندمدت را برطرف کند.
دلار زیر فشار؛ طلا دوباره جذاب شد
افزایش نگرانی درباره بدهی آمریکا و نوسان بازار اوراق، همزمان بر بازار ارز نیز اثر گذاشته است. دلار آمریکا طی هفته گذشته نزدیک به یک درصد کاهش یافت، در حالی که طلا به بالاترین سطح سه ماه اخیر رسید، این رفتار بازار نشان میدهد بخشی از سرمایهگذاران در شرایط افزایش ریسک ژئوپلیتیکی و نگرانیهای مالی، به سمت داراییهایی همچون طلا حرکت کردهاند، از سوی دیگر افزایش قیمت نفت میتواند معادله بانکهای مرکزی را پیچیدهتر کند، اگر انرژی گران برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، فشار تورمی دوباره افزایش مییابد و دست بانکهای مرکزی برای کاهش نرخ بهره محدودتر میشود.
جنگ تجاری آمریکا و کانادا وارد مرحله تازه شد
در حوزه تجارت جهانی نیز روابط آمریکا و کانادا وارد مرحلهای پرتنش شده است. پس از شکست مذاکرات تجاری، مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، اعلام کرد کشورش از ۸ سپتامبر تعرفههای تلافیجویانه جدیدی علیه کالاهای آمریکایی اعمال خواهد کرد. این تصمیم در واکنش به تعرفههای ۵۰ درصدی آمریکا بر برخی کالاهای کانادایی اتخاذ شده است، اهمیت این اختلاف تنها به دو کشور محدود نیست، آمریکا و کانادا از شرکای اصلی یکدیگر هستند و تشدید تعرفهها میتواند بر زنجیره تأمین صنایع مختلف، از خودرو و فولاد گرفته تا کالاهای مصرفی و الکترونیکی، اثر بگذارد.
تداوم چنین اختلافاتی همچنین میتواند هزینه تجارت بینالمللی را افزایش داده و شرکتها را به سمت بازطراحی زنجیرههای تأمین سوق دهد؛ روندی که در سالهای اخیر یکی از مهمترین تغییرات ساختاری اقتصاد جهانی بوده است.
بورسهای جهانی در وضعیت احتیاط
بازارهای سهام نیز هفته گذشته را تحت فشار افزایش بازده اوراق و رشد قیمت انرژی به پایان رساندند. شاخص نیکی ژاپن حدود ۴ درصد در هفته کاهش یافت و شاخص اروپایی STOXX 600 نیز نزدیک به یک درصد افت کرد. بازار والاستریت نیز با وجود عملکرد مناسب برخی شرکتها، با نوسان قابل توجه همراه بود.
سهام شرکتهای فناوری و فعالان حوزه هوش مصنوعی همچنان در کانون توجه قرار دارند. سرمایهگذاران در عین استقبال از رشد درآمد شرکتهای مرتبط با هوش مصنوعی، نسبت به ارزشگذاری بالای برخی سهام فناوری محتاطتر شدهاند، در همین حال گزارشهای مالی شرکتهای بزرگ فناوری و سخنان مقامهای بانک مرکزی آمریکا در نشست جکسون هول میتواند مسیر بازارها در هفته جاری را مشخص کند. سرمایهگذاران به دنبال نشانههایی درباره مسیر آینده نرخ بهره و نحوه واکنش فدرال رزرو به ترکیب جدیدی از رشد، تورم و شوک انرژی هستند.
اقتصاد جهان در نقطه حساس
مجموع این تحولات تصویری پیچیده از اقتصاد جهانی در آغاز شهریور ۱۴۰۵ ارائه میدهد. از یک سو، قیمت انرژی و اختلال در مسیرهای حملونقل میتواند موج جدیدی از تورم ایجاد کند و از سوی دیگر، افزایش بازده اوراق قرضه و هزینه استقراض، فشار مضاعفی بر دولتها و شرکتها وارد میکند.
در کنار این عوامل، تشدید جنگ تجاری آمریکا و کانادا و ادامه سیاستهای تحریمی واشنگتن علیه ایران، ریسکهای تازهای برای تجارت و جریان سرمایه جهانی ایجاد کرده است. آمریکا در روزهای آینده نیز در حال بررسی دور جدیدی از فشارهای اقتصادی علیه ایران است؛ اقدامی که در صورت تشدید میتواند پیامدهای بیشتری برای بازار انرژی و تجارت بینالمللی داشته باشد.
در مجموع، اقتصاد جهان در اول شهریور ۱۴۰۵ با سه ریسک بزرگ روبهرو هستند است: انرژی گران، بدهی سنگین و تجارت پرتنش. اگر اختلال در بازار انرژی طولانی شود، احتمال ماندگاری تورم افزایش مییابد؛ اگر بازده اوراق همچنان بالا بماند، هزینه تأمین مالی اقتصاد جهانی بیشتر خواهد شد و اگر جنگ تجاری گسترش پیدا کند، زنجیرههای تأمین بینالمللی بار دیگر با شوک روبهرو خواهند شد.
به همین دلیل، چشم بازارها در روزهای آینده بیش از هر زمان دیگری به قیمت نفت، تحولات تنگه هرمز، بازار اوراق آمریکا، سیاستهای تجاری واشنگتن و پیامهای بانکهای مرکزی دوخته شده است؛ پنج عاملی که میتوانند جهت اقتصاد جهانی در هفتههای پیش رو را تعیین کنند.
دیدگاهتان را بنویسید