آتش خاورمیانه در بازارهای جهان
به گزارش خبرگزاری ایمنا، «آرامش تابستانی؟ به هیچ عنوان چنین چیزی را تصور نکنید، همزمان با موجی از فروش چندتریلیوندلاری در سهام مرتبط با هوش مصنوعی، آتشسوزیهای ویرانگر در اروپا و ادامه جنگ در خاورمیانه، بازارهای جهانی دوباره وارد دورهای پرالتهاب شدهاند. در آسیا، هند در شرایطی پیچیده یک نشست مهم بانک مرکزی را برگزار میکند و گزارش اشتغال غیرکشاورزی آمریکا در روز جمعه نیز در حالی منتشر میشود که معاملهگران بیش از پیش به این نتیجه رسیدهاند که فدرال رزرو شاید ناچار شود دوباره نرخ بهره را افزایش دهد.»
نوسانهای شدید در بازار سهام هوش مصنوعی
رالی صعودی سهام شرکتهای مرتبط با هوش مصنوعی که تا چند هفته پیش متوقفنشدنی به نظر میرسید، اکنون به یکی از پرنوسانترین دورههای خود رسیده است.
سرمایهگذاران بهطور فزایندهای نسبت به سودآوری واقعی شرکتهای فعال در این حوزه، شدت رقابت و همچنین منابع تأمین مالی سرمایهگذاریهای عظیم هوش مصنوعی تردید پیدا کردهاند. نتیجه این نگرانیها، نوسانهای بیسابقه در سهام تولیدکنندگان تراشه و دیگر شرکتهای مرتبط با هوش مصنوعی بوده است.
نمونه بارز این وضعیت، شاخص KOSPI کرهجنوبی است که پس از سقوط حدود ۴۰ درصدی طی شش هفته گذشته، روز جمعه با جهشی ۱۸ درصدی روبهرو شد؛ حرکتی که نشاندهنده شدت نوسان در بازارهای فناوری است.
فشارها تنها به بازار سهام محدود نشده است. با افزایش سطح بدهی برخی از ابرشرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی (Hyperscalers)، هزینه بیمه نکول بدهی آنها نیز افزایش یافته و گزارشهای مالی شرکتها واکنشهای شدیدتر و غیرقابل پیشبینیتری را در بازارها رقم زده است.
با این حال، به نظر میرسد دوره نوسانها هنوز به پایان نرسیده باشد، شرکت SpaceX متعلق به ایلان ماسک قرار است نخستین گزارش مالی خود را از زمان عرضه اولیه سهام (IPO) در ماه ژوئن منتشر کند، ارزش بازار این شرکت از زمان آن عرضه اولیه تاکنون حدود یک تریلیون دلار کاهش پیدا کرده است؛ موضوعی که میتواند بار دیگر توجه سرمایهگذاران را به ریسکهای موجود در ارزشگذاری شرکتهای هوش مصنوعی و فناوری جلب کند.
نگرانیهای جنگ؛ سایه تنشهای خاورمیانه بر بازارهای جهانی
بازارهای مالی در هفته پیشرو همچنان چشم به تحولات خاورمیانه خواهند داشت؛ منطقهای که آتشبس میان آمریکا و ایران، اعلامشده در اواسط ژوئن، اکنون بیش از هر زمان دیگری شکننده و دور از دسترس به نظر میرسد. همزمان، قیمت نفت بار دیگر روندی صعودی گرفته و به محدوده ۹۰ دلار برای هر بشکه نزدیک شده است.
حمله پهپادی به دو شناور حامل گاز متعلق به آمریکا در بندر دمیاط مصر در ساحل مدیترانه، احتمال گشوده شدن جبههای تازه در جنگ پنجماهه خاورمیانه را افزایش داده است. این حمله نگرانیها درباره امنیت تردد کشتیها در کانال سوئز، یکی از مهمترین شریانهای تجارت و انتقال انرژی جهان، را بهشدت افزایش داده است.
کارشناسان هشدار میدهند که هرگونه تهدید علیه کانال سوئز میتواند زنجیره تأمین جهانی، صادرات نفت و گاز و هزینه حملونقل دریایی را با اختلال بیشتری روبهرو کند. از زمان تشدید درگیریها، بخشی از صادرات انرژی عربستان و دیگر کشورهای منطقه به مسیر سوئز و خط لوله SUMED منتقل شده است؛ موضوعی که اهمیت راهبردی این گذرگاه را بیش از گذشته افزایش داده است.
برای نخستین بار، عربستان سعودی این هفته بهطور علنی در عملیات نظامی در کنار نیروهای آمریکایی مشارکت کرد و مواضع گروههای همسو با ایران در شرق عراق را هدف قرار داد. این تحول، نقطه عطفی در رویکرد امنیتی ریاض به شمار میرود و نشاندهنده افزایش سطح مشارکت مستقیم این کشور در بحران منطقهای است.
ارتش آمریکا نیز اعلام کرد در واکنش به آنچه «تلاش برای حمله با موشک بالستیک به نیروهای آمریکایی در منطقه» توصیف کرد، موج گستردهای از حملات علیه اهدافی در ایران انجام داده است. این اقدامات، نگرانیها درباره گسترش دامنه درگیری و افزایش بیثباتی در خاورمیانه را تشدید کرده است.
با وجود تشدید درگیریهای نظامی، تلاشهای دیپلماتیک همچنان ادامه دارد. عربستان سعودی در حال رایزنی برای تشکیل ائتلافی متشکل از ۱۴ کشور با هدف تقویت امنیت دریایی در تنگه بابالمندب، دریای سرخ و خلیج عدن است؛ سه گذرگاه راهبردی که نقشی حیاتی در انتقال نفت، گاز و تجارت دریایی جهان دارند. هدف این ابتکار، حفاظت از مسیرهای کشتیرانی و کاهش مخاطرات ناشی از گسترش درگیریهای منطقهای برای زنجیره تأمین انرژی جهان عنوان شده است.
شوک احتمالی در بازار کار آمریکا
بازارهای مالی در هفته پیشرو یکی دیگر از مهمترین شاخصهای اقتصاد آمریکا را زیر نظر خواهند داشت. روز جمعه، گزارش اشتغال بخش غیرکشاورزی آمریکا (Non-Farm Payrolls) منتشر میشود؛ آماری که یکی از مهمترین معیارهای سنجش وضعیت بازار کار و مسیر آینده سیاست پولی فدرال رزرو به شمار میرود.
بر اساس نظرسنجی رویترز از اقتصاددانان، انتظار میرود اقتصاد آمریکا در ماه ژوئیه ۹۱ هزار شغل جدید ایجاد کرده باشد، در حالی که نرخ بیکاری در سطح ۴.۳ درصد بدون تغییر باقی بماند.
تحلیلگران معتقدند اگر آمار اشتغال فراتر از انتظار بازار باشد، احتمال ازسرگیری افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو در نشست ماه سپتامبر تقویت خواهد شد. دلیل این موضوع آن است که تداوم قدرت بازار کار میتواند فشارهای تورمی را در سطحی بالاتر از هدف ۲ درصدی بانک مرکزی آمریکا حفظ کند و سیاستگذاران پولی را به ادامه سیاستهای انقباضی ترغیب کند.
فدرال رزرو در نشست اخیر خود نرخهای بهره را بدون تغییر حفظ کرد، اما اختلافنظر در میان اعضای کمیته سیاستگذاری همچنان ادامه دارد؛ بهطوری که سه عضو کمیته به افزایش نرخ بهره رأی دادند. همچنین کوین وارش، رئیس فدرال رزرو، بار دیگر بر تعهد بانک مرکزی برای بازگرداندن نرخ تورم به هدف ۲ درصدی تأکید کرد. از همین رو، گزارش اشتغال ماه ژوئیه میتواند یکی از تعیینکنندهترین دادههای اقتصادی برای جهتگیری بازارهای جهانی و تصمیم سیاستگذاران پولی در هفتههای آینده باشد.
بانک مرکزی آمریکا در نشست روز چهارشنبه، نرخهای بهره را بدون تغییر حفظ کرد؛ اما این تصمیم با اجماع کامل همراه نبود و سه نفر از اعضای کمیته سیاستگذاری پولی به افزایش نرخ بهره رأی دادند؛ موضوعی که از وجود اختلافنظر درباره مسیر آینده سیاست پولی حکایت دارد.
کوین وارش، رئیس فدرال رزرو، نیز بار دیگر بر تعهد بانک مرکزی برای بازگرداندن نرخ تورم به هدف ۲ درصدی تأکید کرد و اعلام کرد کنترل تورم همچنان در اولویت سیاستگذاران پولی قرار دارد. وی در عین حال تصریح کرد که تصمیمهای آینده فدرال رزرو به دادههای اقتصادی، بهویژه شاخصهای تورم و بازار کار، وابسته خواهد بود.
اروپا در محاصره گرما، آتش و فشارهای اقتصادی
اروپا در هفتههای آینده همچنان با یکی از شدیدترین موجهای گرمای تاریخ خود دستوپنجه نرم خواهد کرد. نگرانیها درباره گسترش آتشسوزیهای گسترده که تاکنون بخشهایی از اسپانیا و فرانسه را درگیر کرده، اکنون به ایتالیا، اروپای مرکزی و یونان نیز کشیده شده است. این بحران علاوه بر خسارتهای زیستمحیطی، به یکی از مهمترین ریسکهای اقتصادی قاره اروپا تبدیل شده است.
سرمایهگذاران نیز تحولات اقلیمی را با دقت دنبال میکنند، زیرا هزینههای اقتصادی این بحران بهسرعت در حال افزایش است. افزایش هزینههای درمان، رشد خسارتهای بیمهای، هزینههای بازسازی زیرساختها و بالا رفتن قیمت مواد غذایی، فشار مضاعفی بر اقتصاد کشورهای اروپایی وارد کرده است؛ آن هم در شرایطی که بسیاری از دولتهای این قاره، به دلیل پیامدهای جنگ ایران، با بدهیهای سنگین و محدودیتهای مالی روبهرو هستند.
بر نگرانیها، احتمال شکلگیری یک ابر النینو (Super El Niño) نیز افزوده شده است؛ پدیدهای که میتواند احتمال وقوع موجهای گرمای شدیدتر، خشکسالی و رویدادهای حدی آبوهوایی را در نقاط مختلف جهان افزایش دهد و تبعات اقتصادی گستردهتری برای بازارهای جهانی به همراه داشته باشد.
در بریتانیا نیز همزمان با تداوم آتشسوزیها و خشکسالی، زنجیرههای بزرگ فروشگاههای مواد غذایی هشدار دادهاند که احتمال وقوع شوک تازهای در قیمت مواد غذایی وجود دارد؛ موضوعی که میتواند فشار تورمی بر مصرفکنندگان را تشدید کند. در آلمان نیز تغییرات جنجالی در ترکیب کابینه، همزمان با ثبت دماهای بیسابقه، فشارهای سیاسی بر فریدریش مرتس، صدراعظم این کشور، را افزایش داده است.
اروپا در نبرد با آتشسوزیهای گسترده در سایه موجهای بیسابقه گرما
دادههای رویترز نشان میدهد وسعت آتشسوزیهای جنگلی در اروپا طی سال ۲۰۲۶ بهطور قابلتوجهی از میانگین بلندمدت فراتر رفته و در بسیاری از هفتههای سال، حتی از بیشینه ثبتشده در دو دهه گذشته نیز عبور کرده است. موجهای پیدرپی گرمای بیسابقه، خشکسالی و وزش بادهای شدید، شرایطی فراهم کرده که آتشسوزیها با سرعت بیشتری گسترش یافته و مهار آنها دشوارتر شود.
بر اساس این گزارش، کشورهایی همچون اسپانیا، فرانسه، یونان و ایتالیا در خط مقدم این بحران قرار دارند. هزاران آتشنشان همچنان درگیر مهار دهها حریق فعال هستند و در برخی مناطق، هزاران نفر ناچار به ترک خانههای خود شدهاند. مقامهای اروپایی هشدار دادهاند که فصل آتشسوزی ۲۰۲۶ تاکنون بهمراتب شدیدتر از میانگین سالهای گذشته بوده و خطر وقوع حریقهای گسترده همچنان بالاست.
کارشناسان معتقدند تداوم گرمایش هوا و کاهش رطوبت خاک، همراه با انباشت پوشش گیاهی خشک، احتمال ثبت رکوردهای جدید در مساحت اراضی سوخته را افزایش داده است. این بحران علاوه بر خسارتهای زیستمحیطی، پیامدهای اقتصادی گستردهای از جمله افزایش هزینههای بیمه، بازسازی زیرساختها، اختلال در تولیدات کشاورزی و فشار بیشتر بر بودجه دولتهای اروپایی به همراه داشته است.
روپیه زیر فشار؛ بانک مرکزی هند میان مهار تورم و حمایت از رشد اقتصادی
بانک مرکزی هند (RBI) قرار است روز چهارشنبه تازهترین تصمیم خود درباره سیاست پولی را اعلام کند. بر اساس نظرسنجی رویترز، اغلب اقتصاددانان انتظار دارند نرخ بهره معیار این کشور بدون تغییر و در سطح ۵.۲۵ درصد باقی بماند.
با این حال، یکی از مهمترین چالشهای سیاستگذاران هندی، حمایت از روپیه است؛ ارزی که در سال جاری میلادی در زمره ضعیفترین ارزهای آسیا قرار گرفته است. افزایش قیمت جهانی نفت، وابستگی بالای هند به واردات انرژی و خروج بخشی از سرمایههای خارجی، فشار قابلتوجهی بر ارزش پول ملی این کشور وارد کرده است.
بانک مرکزی هند در ماه ژوئن مجموعهای از اقدامات را برای جذب سرمایه خارجی، تقویت ذخایر ارزی و بهبود تراز پرداختها معرفی کرد. این سیاستها با استقبال بازار روبهرو شد و در مدت کوتاهی دهها میلیارد دلار سرمایه جذب کرد، اما جهش دوباره قیمت نفت چشمانداز موفقیت این برنامه را با ابهام روبهرو کرده است. تازهترین آمار نشان میدهد این اقدامات تاکنون بیش از ۴۰ میلیارد دلار ورود سرمایه به همراه داشته است.
اگرچه برخی تحلیلگران افزایش نرخ بهره را راهکاری برای تقویت روپیه میدانند، اما تورم خردهفروشی هند که برای نخستین بار در بیش از یک سال گذشته از هدف ۴ درصدی بانک مرکزی عبور کرده، هنوز به اندازهای نیست که سیاستگذاران را به افزایش فوری نرخ بهره وادار کند. در مقابل، نگرانی از کاهش رشد اقتصادی موجب شده بیشتر اقتصاددانان پیشبینی کنند بانک مرکزی فعلاً رویکرد محتاطانه خود را حفظ کرده و از هرگونه تشدید سیاست پولی خودداری کند.
دیدگاهتان را بنویسید