جنگ و تنشهای نظامی، آثار عمیقی بر همه ابعاد زندگی اقتصادی یک کشور میگذارند و نظام بانکی و ابزارهای اعتباری نیز از این قاعده مستثنا نیستند. یکی از مهمترین دغدغههای فعالان اقتصادی و مردم عادی در این شرایط، سرنوشت چکهای برگشتی و محدودیتهای ناشی از آن است. بانک مرکزی در واکنش به این وضعیت، بخشنامهای را با هدف تسهیل شرایط برای صادرکنندگان چک ابلاغ کرده که در این گزارش به بررسی جزئیات آن میپردازیم.
تعلیق محدودیتهای چک برگشتی در ایام جنگ
مدیرکل نظارت احتیاطی کلان و فناورانه بانک مرکزی اعلام کرده است که در ایام جنگ، بخشی از محدودیتهای ناشی از چک برگشتی به طور موقت تعلیق میشود. هدف از این تصمیم، حمایت از فعالان اقتصادی و جلوگیری از توقف چرخه اقتصاد در شرایط بحرانی است.
بر اساس این بخشنامه، محرومیتهایی مانند ممنوعیت افتتاح حساب جدید، عدم صدور کارت بانکی جدید، عدم دریافت تسهیلات جدید و عدم صدور دسته چک جدید در این ایام اعمال نمیشود. این تسهیلات برای چکهایی اعمال میشود که از تاریخ ۹ اسفند ۱۴۰۴ به بعد برگشت خوردهاند.
با این حال، تمام محدودیتها تعلیق نشدهاند و برخی از مهمترین ضمانتاجراهای قانون چک همچنان پابرجا هستند.
مسدودسازی حسابها؛ مهمترین محدودیت پابرجا
بسیاری از مردم تصور میکنند که بانک مرکزی تمام محدودیتهای ناشی از چک برگشتی را در زمان جنگ لغو کرده است، اما واقعیت چیز دیگری است. ابلاغیه بانک مرکزی شامل همه محدودیتها نمیشود.
مهمترین محدودیتی که همچنان به قوت خود باقی است، مسدودسازی حسابهای بانکی صادرکننده چک به میزان مبلغ چک برگشتی است. بانکها موظف هستند معادل مبلغ چک را در حسابهای صادرکننده مسدود کنند. طبق ماده (۵) مکرر قانون صدور چک، این بخش در بخشنامه اخیر تغییری نداشته است. اگر صادرکننده چک توانایی مالی برای پرداخت داشته باشد (در سایر حسابها و حساب جاری خود)، مسدودی حساب برای تأمین مبلغ چک انجام میشود.
اما نکته مهم این است که در صورت ناتوانی مالی صادرکننده چک به دلیل شرایط خاص جنگی، محرومیتهای یادشده تعلیق میشود.
بخشودگی جریمه دیرکرد تسهیلات خرد
یکی دیگر از تسهیلات در نظر گرفته شده توسط بانک مرکزی، بخشودگی جریمه دیرکرد (وجه التزام) وامهای بانکی در ایام جنگ است. اما این بخشودگی شامل تمام وامها نمیشود.
جزئیات این بخشودگی عبارت است از:
- سقف وام مشمول: این تسهیلات فقط برای تسهیلات خرد زیر ۷۰۰ میلیون تومان مانند وام ازدواج، وام ودیعه مسکن و سایر تسهیلات خرد در نظر گرفته شده است.
- مبلغ بخشوده شده: جریمه شش درصدی دیرکرد پرداخت اقساط بانکی مورد بخشش قرار میگیرد، اما اصل سود وام همچنان باید پرداخت شود.
- بازه زمانی: این بخشودگی فعلاً برای بازه زمانی ۹ اسفند تا ۹ اردیبهشت (و به گفته برخی منابع تا ۹ خرداد) اعتبار دارد و پس از آن ممکن است متوقف شود.
برای استفاده از این تسهیلات، باید به صورت حضوری به شعبه بانکی که وام را دریافت کردهاید مراجعه کنید و ممکن است درخواست کتبی نیز لازم باشد.
چه محدودیتهایی همچنان اعمال میشود؟
مهمترین نکتهای که صادرکنندگان چک و دریافتکنندگان تسهیلات بانکی باید بدانند، تفکیک محدودیتهای تعلیقشده از محدودیتهای پابرجاست:
محدودیتهای تعلیقشده (فعلاً اعمال نمیشود):
- ممنوعیت افتتاح حساب بانکی جدید
- ممنوعیت صدور کارت بانکی جدید
- ممنوعیت دریافت تسهیلات جدید
- ممنوعیت صدور دسته چک جدید
- ممنوعیت گشایش اعتبار اسنادی
محدودیتهای پابرجا (کماکان اعمال میشود):
- مسدودسازی حسابهای بانکی به میزان کسری مبلغ چک برگشتی
- تعلق جریمه دیرکرد به اقساط پرداختنشده (فقط در صورت عدم صلاحیت برای بخشودگی)
نکات مهم و زمان اعتبار تسهیلات
تسهیلات بانک مرکزی فعلاً فقط برای بازه زمانی ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۹ خرداد ۱۴۰۵ اعتبار دارد. لازم به تأکید است که چکهای برگشتی قبل از ۹ اسفند شامل این رفع محرومیتها نمیشوند و کماکان مشمول همه محدودیتهای قانونی هستند.
همچنین بر اساس مصوبات بانک مرکزی، اثر منفی چکهای برگشتی در دوره اضطرار بر امتیاز اعتباری افراد حذف شده و در گزارشهای اعتبارسنجی لحاظ نخواهد شد.
دیدگاهتان را بنویسید