با شروع فصل سرد، ویروس آنفولانزا دوباره فعال میشود و بسیاری از افراد را درگیر میکند. این بیماری تنفسی به شدت مسری است و میتواند از سرماخوردگی ساده تا عوارض جدی پیش برود. خوشبختانه واکسن آنفولانزا یکی از مؤثرترین راهها برای پیشگیری از ابتلا یا کاهش شدت بیماری است. در این مطلب به طور کامل با واکسن آنفولانزا، انواع آن، بهترین زمان تزریق و نکات مهم آشنا میشوید.
واکسن آنفولانزا چیست؟
واکسن آنفولانزا (Influenza Vaccine) یک واکسن فصلی است که بدن را در برابر سویههای شایع ویروس آنفولانزا مقاوم میکند. ویروس آنفولانزا هر سال جهش پیدا میکند؛ به همین دلیل واکسن هر سال بر اساس سویههای جدید ساخته میشود و تزریق سال گذشته برای سال جاری کافی نیست.
مرکز کنترل و پیشگیری بیماریها (CDC) و سازمان جهانی بهداشت (WHO) توصیه میکنند همه افراد بالای ۶ ماه، سالانه این واکسن را دریافت کنند. اثر محافظتی واکسن معمولاً ۲ هفته پس از تزریق شروع میشود و حدود ۶ تا ۱۲ ماه باقی میماند.
انواع واکسن آنفولانزا
واکسنهای آنفولانزا عمدتاً به دو دسته اصلی تقسیم میشوند: واکسنهای غیرفعال (تزریقی) و واکسنهای زنده ضعیفشده (اسپری بینی). در ایران بیشتر از نوع تزریقی چهارظرفیتی استفاده میشود.
واکسنهای سه ظرفیتی و چهارظرفیتی
- واکسن سه ظرفیتی: بدن را در برابر دو نوع ویروس A و یک نوع ویروس B محافظت میکند.
- واکسن چهارظرفیتی: پوشش گستردهتری دارد و در برابر دو نوع ویروس A و دو نوع ویروس B ایمنی ایجاد میکند. این نوع در حال حاضر رایجتر است.
واکسنهای موجود در ایران
در بازار ایران معمولاً سه نوع واکسن آنفولانزا در دسترس است:
- واکسن هلندی (Influvac Tetra): چهارظرفیتی و مناسب افراد بالای ۶ ماه. از تخممرغ تهیه میشود، بنابراین افراد دارای آلرژی شدید به تخممرغ باید با پزشک مشورت کنند.
- واکسن فرانسوی (Vaxigrip Tetra): چهارظرفیتی و قابل استفاده برای همه گروههای سنی بالای ۶ ماه. یکی از پرمصرفترین گزینهها در ایران است.
- واکسن ایرانی (فلوگارد): نوع نوترکیب و بدون تخممرغ. عمدتاً برای افراد بالای ۱۸ سال توصیه میشود و برای کسانی که به پروتئین تخممرغ حساسیت دارند گزینه مناسبی است.
پزشک با توجه به سن، وضعیت سلامتی و سابقه آلرژی، بهترین نوع را برای هر فرد انتخاب میکند.
بهترین زمان تزریق واکسن آنفولانزا
بهترین زمان تزریق واکسن آنفولانزا اواخر شهریور تا اواسط آبان است. در این بازه بدن فرصت کافی برای ساخت آنتیبادی پیدا میکند و قبل از اوج شیوع بیماری (مهر تا اردیبهشت) آماده میشود.
اگر در این بازه موفق به تزریق نشدید، حتی در آذر یا دی هم میتوانید اقدام کنید؛ زیرا تا زمانی که ویروس در گردش است، واکسیناسیون مفید خواهد بود.
عوارض واکسن آنفولانزا
عوارض واکسن آنفولانزا معمولاً خفیف و موقتی هستند و طی ۱ تا ۳ روز برطرف میشوند. شایعترین آنها عبارتند از:
- درد، قرمزی یا تورم در محل تزریق
- تب خفیف
- سردرد و درد عضلانی
- خستگی و بیحالی
- در کودکان: بیقراری و کاهش اشتها
عوارض شدید مانند واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی) یا سندرم گیلنباره بسیار نادر هستند. در صورت بروز علائمی مثل تنگی نفس، تورم صورت یا تب بالا، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
عوارض در کودکان
در کودکان علائم معمولاً ۱ تا ۲ روز طول میکشد. اگر تب شدید شد یا علائم بیش از ۳ روز ادامه یافت، حتماً با پزشک مشورت کنید.
چه کسانی باید حتماً واکسن آنفولانزا بزنند؟
اگرچه همه افراد بالای ۶ ماه میتوانند واکسن بزنند، اما برای گروههای زیر اولویت بالاتری دارد:
- کودکان ۶ ماه تا ۵ سال
- افراد بالای ۶۵ سال
- زنان باردار (در هر سه ماهه بارداری مجاز است)
- مبتلایان به بیماریهای مزمن قلبی، ریوی، کلیوی، کبدی یا دیابت
- افراد دارای نقص ایمنی
- کادر درمان و کسانی که با بیماران در تماس هستند
- ساکنان خانههای سالمندان
تزریق واکسن در بارداری نه تنها از مادر، بلکه از نوزاد در ماههای اول زندگی نیز محافظت میکند.
موارد منع مصرف و احتیاط
تزریق واکسن آنفولانزا در شرایط زیر باید با احتیاط یا ممنوع باشد:
- نوزادان زیر ۶ ماه
- افراد دارای آلرژی شدید به تخممرغ یا اجزای واکسن
- کسانی که قبلاً واکنش شدید به واکسن آنفولانزا داشتهاند
- افراد دارای سابقه سندرم گیلنباره
- کسانی که تب یا عفونت حاد دارند (تزریق را به تعویق بیندازید)
محل و نحوه تزریق واکسن
واکسن معمولاً به صورت عضلانی تزریق میشود:
- در بزرگسالان و نوجوانان: عضله دلتوئید بازو
- در کودکان کوچکتر: قسمت بالایی ران
هرگز واکسن را خودسرانه در منزل تزریق نکنید. این کار باید توسط پزشک یا پرستار در مراکز معتبر انجام شود.
برنامه دوز برای کودکان و بزرگسالان
- کودکان ۶ ماه تا ۸ سال که برای اولین بار واکسن میزنند: دو دوز با فاصله حداقل ۴ هفته
- افراد ۹ سال به بالا و کسانی که قبلاً واکسن زدهاند: یک دوز سالانه کافی است
نگهداری صحیح واکسن
واکسن آنفولانزا باید در یخچال و دمای ۲ تا ۸ درجه سانتیگراد نگهداری شود. هرگز آن را منجمد نکنید؛ در صورت یخزدگی باید دور ریخته شود.
جمعبندی
واکسن آنفولانزا سادهترین و مؤثرترین راه برای کاهش خطر ابتلا و عوارض جدی بیماری است. با تزریق بهموقع آن، هم خودتان و هم اطرافیانتان را محافظت میکنید. قبل از تزریق حتماً با پزشک مشورت کنید تا نوع مناسب با شرایط شما انتخاب شود.
اگر هنوز سؤالی دارید یا میخواهید در مورد شرایط خاص خود راهنمایی بگیرید، با پزشک عمومی مشورت کنید. سلامتی شما ارزش یک تزریق ساده را دارد.
دیدگاهتان را بنویسید